على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

1158

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

شكاف و تراك بسيار و شكاف در شكاف . چاكانيدن ( c k nidan ) ف م . پ . تقطير كردن و قطره قطره ريختن آب و جز آن و چكانيدن . چاك پشت ( c k - poct ) ص . پ . اسبى كه در كمرش فرو رفتگى باشد و شانه و كفلش بر آمده بود . چاك چاك ( c k - c k ) م ف . پ . صداى برخورد شمشير و تبرزين و جز آن و طراق طراق . و چاك چاك كردن : پاره پاره كردن . چاكر ( c kar ) ا . پ . خادم و خدمتگار و بنده و نوكر . و مريد و شاگرد . چاكران ( c kar n ) پ . ج . چاكر . چاكران ( c ker n ) ا . پ . فرج و دبر . چاكران زمين ( c kar n - zamin ) ا . پ . اراضى متعلق بعموم نوكر . چاكرى ( c kari ) ا . پ . نوكرى و بندگى و عبوديت و شاگردى . و چاكرى كردن : نوكرى كردن و خدمت كردن و خدمتگزارى نمودن و اطاعت نمودن و خدمتگارى كردن . چاكسو ( c ksu ) و چاكشو ( c kcu ) ا . پ . دانهء سياه و لغزنده‌اى كه در داروهاى چشم به كار برند . چاكل ( c kal ) ا . پ . ابريق و كوزهء آب . چاكو ( c ku ) ا . پ . چاقو و قلم‌تراش و كارد كوچك جيبى . چاكوچ ( c kuc ) ا . پ . مطراق و پتك و چكش آهن‌گرى و مسگرى و جز آن . چال ( c l ) ا . پ . گودال و مغاك مانند سياه چال و يخ چال . و گوى و مغاكى كه چندان عميق نباشد مانند پاچال . و هر چيز دو موى عموما و اسبى كه موهاى آن سرخ و سفيد در هم آميخته باشد و خاكسترى رنگ . و گروى كه دو كس در قمار با هم بندند . و آشيان مرغ . و نوعى از مرغابى و هوبره و كبك درى . و ا خ . دهى در قزوين . و چال كردن : گرو بردن در قمار . و چال شتر : دوغى كه از شير اشتر سازند . چال ( c l ) ا . پ . - مأخوذ از هندى - مسافت دو فرسخ چه هر چهار كروه را يك چال و هر دو كروه را يك فرسخ گويند . و گام و رفتار . و نام يك قسم ماهى . چالاك ( c l k ) ا و ص . پ . زيرك و هوشيار و آگاه و جلد و چابك و تيز و دستكار و جلد كار و چست و تيز فهم . و با جد و جهد و زحمت كش . و خود راى . و دزد و راهزن و خونى . و جاى بلند و منزل مرتفع . چالاكى ( c l ki ) ا . پ . نشاط و شوق . و جلدى و چابكى و سرعت . و سركشى . و بصيرت و آگاهى . و تيز فهمى و كياست و هوشيارى . چالان ( c l n ) ا . پ . بيجك و فهرست و بار نامه . و نقل و انتقال از جائى به جائى و حمل بخارج . چال پشت ( c l - poct ) ص . پ . ستورى كه شانه و كفلش بر آمده و كمرش فرورفته باشد . چالپوس ( c lpus ) ص . پ . چاپلوس و فريب دهنده . چالش ( c lec ) ا . پ . رفتار با ناز و تكبر و حركت زيبا و ظريف و از روى عجب و خرامش و بزرگوارى . و مباشرت و جماع . و طريقه و روش . و رهنما و هادى . و جنگ و جدال . چالشگر ( c lec - gar ) ا و ص . پ . كسى كه از روى ناز و تكبر و عجب راه رود . و مبارز و دلاور و جنگجوى . و حريص در جماع و مباشرت . چالشگرى ( c lec - gari ) ا . پ . جنگجوئى . چالحوض ( c l - havz ) ا . پ . حوض بزرگ كم عمقى كه در حمام سازند و مردمان در آن شناورى كنند . چال قمار ( c l - qem r ) ا . پ . گرو و شرط و رهن در قمار . چالو ( c lu ) ا . پ . گوى و گودالى كه يك دو گز بيشتر گودى آن نباشد و مصغر چال يعنى چال كوچك . چالوس ( c lus ) ا . خ . پ . رودخانهء بزرگى ما بين مرزن‌آباد كجور و كلارستاق و منبع آن از طالقان و كندوان و دونا و جز آن كه بدرياى آسگون منتهى مىشود و در قديم شهرى در نزديكيهاى همين رودخانه موسوم به چالوس بوده . چاله ( c le ) ا . پ . چالو و چال كوچك و فرو رفتگى و گودى . چالى ( c li ) ا . پ . گودى . و اردك . چالير ( c lir ) ا . پ . گودى كم عمق و چاه . چاليش ( c lic ) ا . پ . رفتار از روى تعجب و ناز . و چالش . مر . چالش . چاليك ( c lik ) ا . پ . يك نوع بازى مر كودكان را كه با دو چوب سر تيز يكى باندازهء دو سه وجب و ديگرى يك وجب بازى كنند و چوب دراز را بر دست گيرند و چوب كوتاه را بر زمين نهاده و با چوب دراز بر آن زنند بطورى كه از زمين بلند شده بر كمر آن زنند تا بدور افتد و مردم طهران الك دلك گويند . چام ( c m ) ا . پ . چم و خم و كژى . و دانه . و گره و دكمه . و چين و نورد . و روش و طريقه . و دره و زمين پست .